Serebral Palsi ve Dil ve Konuşma Terapistinin Rolü

Serebral Palside Konuşma Neden Etkilenebilir?

Konuşma; solunum, ses üretimi, artikülasyon ve rezonans sistemlerinin birbiriyle koordineli çalışmasını gerektirir. Serebral palside kas tonusu, kas kontrolü ve hareket koordinasyonundaki güçlükler bu sistemlerin birlikte ve kontrollü çalışmasını zorlaştırabilir.

Bu durum;

• Konuşma seslerinin doğru üretilmesinde güçlük,
• Konuşma hızında değişiklik,
• Konuşmanın anlaşılabilirliğinde azalma,
• Ses kontrolünde güçlük,
• Solunum ve konuşma koordinasyonunda zorlanma,
• Sözel iletişimin sınırlanması

gibi sonuçlara yol açabilir.

Ancak önemli bir nokta vardır: Serebral palsili her bireyde konuşma bozukluğu görülmez. Konuşma ve iletişim becerileri, serebral palsinin türüne ve bireyin etkilenim düzeyine göre değişiklik gösterebilir.

Yutma ve Beslenme de Etkilenebilir

Serebral palside yalnızca konuşma değil, oral-motor beceriler ve yutma fonksiyonları da etkilenebilir.

Çiğneme, lokmayı ağız içerisinde kontrol etme, dil hareketleri ve yutma sırasında hava yolunu koruma gibi becerilerde güçlükler görülebilir.

Bu nedenle bazı bireylerde;

• Yemek sırasında öksürme veya boğulma,
• Çiğneme güçlüğü,
• Ağızda yiyecek birikmesi,
• Öğünlerin çok uzun sürmesi,
• Belirli kıvamları tüketmekte zorlanma,
• Beslenme sırasında yorgunluk

gibi belirtiler gözlenebilir.

Bu belirtiler görüldüğünde yutma ve beslenme açısından değerlendirme yapılması önemlidir.

Dil ve Konuşma Terapisti Ne Yapar?

Dil ve konuşma terapistinin rolü yalnızca konuşma seslerini çalışmak değildir. Serebral palsili bireyin iletişim ve yutma becerilerinin bütüncül şekilde değerlendirilmesi terapi sürecinin önemli bir parçasıdır.

DKT;

Konuşma ve artikülasyon:
Konuşma seslerinin üretimini, konuşma anlaşılırlığını ve gerekli durumlarda konuşma hızını desteklemeye yönelik çalışmalar yapar.

Ses ve solunum:
Konuşma sırasında nefes kontrolü, ses üretimi ve solunum-konuşma koordinasyonu üzerine çalışabilir.

Oral-motor beceriler:
Kişinin ihtiyaçlarına göre dudak, dil, çene ve diğer ilgili yapıların işlevsel kullanımını destekleyen çalışmalar planlanabilir.

Yutma ve beslenme:
Yutma güvenliği ve beslenme becerilerini değerlendirir; gerekli durumlarda uygun terapi yaklaşımlarını planlar ve ilgili sağlık profesyonelleriyle iş birliği yapar.

Alternatif ve destekleyici iletişim (AAC):
Konuşmanın işlevsel iletişim için yeterli olmadığı durumlarda kişinin iletişim kurabilmesini desteklemek amacıyla jestler, semboller, iletişim panoları veya teknolojik iletişim sistemleri gibi yöntemlerden yararlanılabilir.

Amaç Sadece “Daha İyi Konuşmak” Değildir

Serebral palside terapi hedefleri bireyin yaşına, gelişimsel özelliklerine ve günlük yaşam ihtiyaçlarına göre belirlenmelidir.

Bazen hedef daha anlaşılır konuşmak olabilir. Bazen ise kişinin konuşma kullanmadan da “evet”, “hayır”, “yardım”, “acıktım”, “istemiyorum” gibi temel ihtiyaçlarını ifade edebilmesini sağlamak çok daha önemli olabilir.

Bu nedenle terapi sürecinde temel hedeflerden biri, bireyin olabildiğince bağımsız ve etkili bir şekilde iletişim kurabilmesini desteklemektir.

Unutmayalım

Serebral palsili bir bireyin iletişim kurabilmesi, kendisini ifade edebilmesi ve güvenli bir şekilde beslenebilmesi en temel yaşam becerilerindendir.

Dil ve konuşma terapisti, bu becerilerin değerlendirilmesi ve geliştirilmesinde önemli bir role sahiptir.

Erken değerlendirme, doğru hedeflerin belirlenmesi ve bireye uygun terapi yaklaşımı; iletişim, konuşma ve beslenme alanlarında kişinin yaşam kalitesini destekleyebilir.

Dil ve Konuşma Terapisti Kübra Buse BACANLI

Doç. Dr. Çağatay UĞUR Muayenehanesi 

ÇANKAYA/ ANKARA