Gelişimsel Değerlendirme

Gelişimsel Değerlendirme

Çocuğun gelişimini bütüncül olarak değerlendiriyor; bilişsel, dil ve iletişim, motor, sosyal-duygusal ve öz bakım becerilerini yaşına ve gelişim düzeyine göre ele alıyoruz.

Nedir?

Gelişimsel değerlendirme; çocuğun farklı gelişim alanlarındaki mevcut becerilerinin, yaşına ve gelişimsel düzeyine göre incelenmesini sağlayan kapsamlı bir değerlendirme sürecidir.

Çocukların gelişimi belirli bir sıra içerisinde ilerlese de her çocuğun gelişim hızı ve becerileri edinme zamanı farklı olabilir. Bununla birlikte bazı gelişimsel becerilerde yaşıtlarına göre belirgin bir gecikme veya farklılık gözlenmesi, ayrıntılı bir değerlendirme yapılmasını gerektirebilir.

Gelişimsel değerlendirmede yalnızca çocuğun zorlandığı alanlara değil, güçlü olduğu gelişim alanlarına da bakılır. Amaç, çocuğun gelişimsel profilini bütüncül olarak ortaya koymak ve ihtiyaç duyduğu desteği mümkün olduğunca erken belirlemektir.

Hangi Gelişim Alanları Değerlendirilir?

Çocuğun gelişimi birden fazla alanın birlikte değerlendirilmesini gerektirir.

Bilişsel Gelişim

Çocuğun yaşına uygun düşünme, problem çözme, öğrenme, dikkat ve kavram geliştirme becerileri ele alınabilir.

Dil ve İletişim Gelişimi

Çocuğun kendini ifade etme, söyleneni anlama, kelime dağarcığı, iletişim kurma ve karşılıklı iletişim becerileri değerlendirilir.

Gerekli durumlarda dil ve konuşma alanında daha ayrıntılı değerlendirme yapılması için ilgili uzmanlık alanıyla iş birliği sağlanabilir.

Motor Gelişim

Kaba ve ince motor beceriler ele alınır.

Koşma, zıplama, denge, el-göz koordinasyonu, kalem kullanımı ve küçük nesneleri kontrol etme gibi beceriler çocuğun yaşına uygun gelişim açısından değerlendirilir.

Sosyal ve Duygusal Gelişim

Çocuğun sosyal ilişkileri, karşılıklı etkileşimi, duygularını ifade etme ve düzenleme becerileri, akran ilişkileri ve sosyal ortamlara uyumu değerlendirme kapsamında ele alınabilir.

Öz Bakım Becerileri

Çocuğun yaşına uygun olarak giyinme, yemek yeme, tuvalet, kişisel bakım ve günlük yaşam becerilerindeki bağımsızlık düzeyi değerlendirilir.

Kimler İçin Gelişimsel Değerlendirme Yapılabilir?

Gelişimsel değerlendirme özellikle çocuğunun gelişimiyle ilgili soru işaretleri bulunan aileler için uygundur.

Aşağıdaki durumlardan biri veya birkaçı gözlemlendiğinde değerlendirme düşünülebilir:

• Yaşıtlarına göre konuşma veya iletişim becerilerinde farklılık
• Gelişim basamaklarının beklenenden geç kazanılması
• Oyun becerilerinde belirgin farklılık
• Sosyal iletişimde güçlük
• Akranlarla etkileşim kurmakta zorlanma
• Göz teması ve karşılıklı iletişimde farklılıklar
• Motor becerilerde gecikme veya zorlanma
• Öz bakım becerilerinin kazanılmasında güçlük
• Dikkat ve öğrenme becerileriyle ilgili endişeler
• Davranışlarda veya gelişimde gerileme
• Çocuğun bazı alanlarda yaşıtlarından belirgin şekilde farklı gelişim göstermesi

Bunun yanında herhangi bir belirti olmasa dahi, ebeveynlerin çocuklarının gelişimsel düzeyi hakkında daha ayrıntılı bilgi edinmek istemeleri durumunda da değerlendirme yapılabilir.

Değerlendirme Süreci Nasıl İlerler?

Gelişimsel değerlendirme öncelikle aileden alınan gelişimsel öykü ile başlar.

Gebelik ve doğum süreci, erken gelişim basamakları, dil gelişimi, motor gelişim, sosyal beceriler, oyun özellikleri, öz bakım becerileri ve çocuğun günlük yaşamındaki işlevselliği hakkında bilgi alınır.

Ardından çocuğun yaşı ve değerlendirme amacı doğrultusunda uygun gelişimsel değerlendirme araçları seçilir.

Gerekli durumlarda çocuğun gelişim alanlarını daha ayrıntılı incelemek amacıyla AGTE, Denver II ve benzeri gelişimsel değerlendirme araçlarından yararlanılabilir.

Test sonuçları tek başına değerlendirilmez. Çocuğun gelişimsel öyküsü, gözlemler ve değerlendirme bulguları birlikte ele alınır.

Kullanılabilecek Değerlendirme Araçları

Çocuğun yaşına ve değerlendirme amacına göre farklı gelişimsel değerlendirme araçlarından yararlanılabilir.

AGTE – Ankara Gelişim Tarama Envanteri

Çocukların gelişimsel özelliklerini farklı alanlarda değerlendirmeye yardımcı olan bir gelişim tarama aracıdır.

Dil-bilişsel, ince motor, kaba motor, sosyal beceri ve öz bakım gibi gelişim alanları hakkında bilgi sağlayabilir.

Denver II

Çocukların gelişimsel durumunu taramak amacıyla kullanılan bir değerlendirme aracıdır.

Kişisel-sosyal, ince motor, dil ve kaba motor gelişim alanlarını değerlendirmeye yardımcı olur.

Diğer Değerlendirme Araçları

Çocuğun ihtiyaçlarına göre farklı gelişimsel, bilişsel veya iletişim değerlendirmelerinden de yararlanılabilir.

Hangi değerlendirme aracının kullanılacağı çocuğun yaşı, gelişimsel özellikleri ve başvuru nedenine göre belirlenir.

Değerlendirme Sonrasında Ne Olur?

Değerlendirme sonucunda çocuğun gelişimsel profili ortaya konulur.

Çocuğun yaşına uygun gelişim gösterdiği alanlar ile desteklenmesi gereken alanlar belirlenir.

Gelişimsel bir farklılık veya gecikme saptanması durumunda bunun hangi alanlarda yoğunlaştığı değerlendirilir ve çocuğun ihtiyaçlarına uygun destek planı oluşturulur.

Gerekli görüldüğünde çocuk ve ergen psikiyatri, psikoloji, dil ve konuşma terapisi, özel eğitim veya diğer ilgili uzmanlık alanlarına yönlendirme yapılabilir.

Amaç yalnızca mevcut gelişim düzeyini belirlemek değil, çocuğun ihtiyaç duyduğu desteğin doğru zamanda ve doğru alanda başlamasını sağlamaktır.

Erken Değerlendirmenin Önemi

Çocukluk döneminde gelişimsel becerilerin erken dönemde desteklenmesi, çocuğun ilerleyen dönemlerde karşılaşabileceği güçlüklerin azaltılmasına katkı sağlayabilir.

Erken değerlendirme sayesinde çocuğun güçlü olduğu alanlar fark edilebilir, desteklenmesi gereken beceriler belirlenebilir ve gerektiğinde uygun müdahale programları daha erken planlanabilir.

Bu nedenle ebeveynlerin gelişimle ilgili kaygılarının “biraz daha bekleyelim” düşüncesiyle uzun süre ertelenmesi yerine, gerektiğinde uzman görüşü alınması önemlidir.

Biz Nasıl Çalışıyoruz?

Kliniğimizde gelişimsel değerlendirmeyi çocuğun tüm gelişim alanlarını birlikte ele alan bütüncül bir süreç olarak değerlendiriyoruz.

Öncelikle çocuğun gelişim öyküsünü ve mevcut becerilerini ayrıntılı şekilde ele alıyor, ardından değerlendirme amacına ve çocuğun yaşına uygun araçları belirliyoruz.

Elde edilen bulguları yalnızca test sonuçları üzerinden değil; çocuğun günlük yaşamı, aile ilişkileri, sosyal çevresi ve gelişimsel öyküsüyle birlikte değerlendiriyoruz.

Gerekli durumlarda farklı uzmanlık alanlarıyla iş birliği yaparak çocuğun ihtiyaç duyduğu destek ve müdahale sürecinin planlanmasını sağlıyoruz.

Amacımız, çocuğun gelişimini yalnızca “yaşına uygun” veya “yaşına uygun değil” şeklinde değerlendirmek değil; çocuğun bireysel gelişim profilini anlamak ve gelişimini en uygun şekilde desteklemektir.

Aileye Yönelik Destek

Gelişimsel değerlendirme sonucunda aileye çocuğun gelişimi hakkında ayrıntılı geri bildirim verilir.

Çocuğun güçlü yönleri ve desteklenmesi gereken alanları aileyle paylaşılır. Günlük yaşamda çocuğun gelişimini desteklemek için uygulanabilec